Uñakipatanaka: 0 Qillqiri: Sitio Editor Uñt’ayawi: 2025-01-06 Uñstayata: Sityu
Kunjamakitix uraqpachax ch’uxña ukat juk’amp sustentable jutïr pachar t’ijt’aski, 2024 marax mä jach’a maraw uraqpachan energía transición ukanx sayt’i. Energía renovable ukax mä récord ukham jilxattawayi, ukax sustentabilidad, innovación ukat equidad social ukanak jilxatir amtäwiw uñacht’ayi. Ukampis uka nayrar sartawinak taypinxa, millón millón jaqinakaw chʼamakan qhiparasipki, chiqpachapuni ukat mä uñachtʼäwimpi. Akax kawkhantix... proyecto de lámpara de agua salt ukax mantawayiwa, energía ukar puriñ tuqit ch’amanchañataki, ukampirus uraqpachan energía renovable uka amtanakar yanapt’añataki.
Jichhax thaya ukhamarak inti jalsu tuqin energía renovable ukanakax nayrat sipans juk’amp askiw utji, inti jalsu tuqinx uraqpachanx juk’amp jila qullqit luz ukham uñt’atawa. Ukhamaraki, salt water lamparanakax mä machaq ukhamarak jan qullqini solución uñacht’ayi, kawkhantix tradicional infraestructura de energía renovable ukar mantañax juk’akiw qhiparaski. Uka lamparanakajj 300 ml qota umampi jan ukajj chʼiyar umampikiw apnaqasi, ukat 150 horanakaw sapa kuti qhantʼi, taqe ukanakajj janiw pilanaka, carga jan ukajj anqankir luz ukanak munaskiti.
Aka sapuru ukampis ch’aman tecnología ukax q’uma energía ukan kamachinakaparjamaw uñt’ayasi, ukax mä sustentable, medio ambiente ukar jan walt’ayir alternativa ukaw churaraki, lámparas de queroseno ukat pilas desechables ukanakat sipansa. Energía pisin jakasir suyunakanxa, salt uma lamparanakax mä jach’a jakäwjam irnaqaspawa, jan walt’ayir combustiblenakar atinisiñax juk’ampiw lurasispa ukat juk’amp suma jakañ utjañapatakiw yanapt’aspa.
Uraqpachanx energía renovable ukax jilxattaskiw, 675 millones jila jaqinakaw luz ukax jan utjkiti, ukatx 2.300 millones jaqinakaw jan walt’ayir combustibles de cocina ukar atinisipxi. Jupa proyecto de lámpara de agua salta ukax uka jan walt’äw p’iqit p’iqir askichañ amti. Mä solución de iluminación jan qullqini ukat atiniskañ puriyasa, jan red ukan ukhamarak jan suma uñjat chiqanakan ayllunakarux ch’amancharaki, juk’ampis jan walt’äwinakan jan ukax jan walt’äwinakan pachanakanx.
Puerto Rico ukham suyunakax kunjams jan walt’ayaspa uk amuyt’añäni, kawkhantix jichhak ch’amakt’ayatax millones de jaqinakarux jan luz ukan jaytawayi. Salt uma lamparanakax mä aski ukhamarak jank’ak askichawiw jan walt’äwin uñjasir familianakatakix utji, jan walt’äw pachanx qhana ukat suyt’äwinak churaraki.
Kunjamatix ch’amachasipktanx kimsa kutiw capacidad de energía renovable ukax 2030 maranx, machaq lurawinakax soluciones descentralizadas ukanakanx ukhamawa salt uma lamparanakax ecuación ukan chikanchatäñapawa. Infraestructura de red ukat energía imañax jach’aptayañax wali wakiskiriwa jach’a escala renovable energía uñstayañataki, ukampis jisk’a escala, comunidad ukar uñt’at solucionanakax jank’akiw askinak puriyaspa, ukampirus jutïr jiltawitak mä cimiento uñstayaspa.
Gobiernonakaru, ONGs ukat agencias locales ukanakaruw qullqichrantañapatak ch’amanchapxi salt water lamparanakax mä chimpuniwa, jupanakan jank’ak wakicht’atäñapataki ukhamarak estrategias de energía renovable ukanakan. Aka lamparanakax jan walt’ayat ayllunakar jaljañax uñacht’ayiw uñjañ humanista ukhamarak compromiso organizaciones públicas ukhamarak privadas ukanakan pachpa. Mayacht’asisaw jutïr pachan juk’amp taqinitak ukhamarak sustentable energía ukar thakhi qhant’ayaraksna.
Jupa proyecto de lámpara de agua salt ukax uñacht’ayiw kunjams machaq lurawinakampi, jan ch’amäki ukat sustentabilidad ukax mayacht’asis chiqpach mayjt’awinak lurañataki. Aka amtar yanapt’asax mä pacharuw yanapt’apxtaxa, kawkhantix jan khitis q’uma ukat jak’achasiñjam ch’amanchañ thakhinx qhipharkiti.
Aka aski pacha apnaqapxañäni jakäwinakar qhant’ayañataki ukhamarak mayjt’awinak ch’amanchañataki. Akapacharux sustentable qhant’ayañamawa —kunatix taqiniw jutïr pachan juk’amp suma jakasipxañapa.